Gösterişli Tüketim ve Dindarlık: Kuaförlük ile Otomotiv Tamirciliği Meslekleri Arasında Karşılaştırmalı Bir Sosyolojik Analiz

Özet

Gösterişli tüketim, dini inançların hem görünürlüğü hem de statüsü üzerinde belirgin bir etkiye sahiptir. Bu çalışma, Türkiye'deki kuaförlük ve otomotiv tamirciliği mesleklerini ele alarak gösterişli tüketim ile dindarlık arasındaki ilişkiyi, bu ilişkinin meslekler arasında nasıl farklılaştığını ve tüketim pratiklerinin “kabul edilebilir” dindarlık biçimlerini nasıl ürettiğini incelemektedir. Çalışma, Veblen’in gösterişli tüketim kavramı, Allport ve Ross’un içsel/dışsal dindarlık ayrımı ve Bourdieu’nun sermaye–habitus–alan kuramlarıyla birlikte Williams’ın cam asansör ve estetik emek, Göle’nin kamusal İslam ve Sherman’ın lüks hizmet bulgularını temel almaktadır. Literatür, kuaförlükte dindarlığın beden, görsellik ve imge üzerinden performatif biçimde; otomotiv tamirciliğinde ise araçsal ve maddi dünyaya yönelik biçimde ortaya çıktığını göstermektedir. Mekânsal düzen, sosyal kontrol, cinsiyet/dini sermaye ve müşteri sınıflandırması bu iki meslek arasında belirgin bir ayrışma yaratmaktadır. Her iki meslek de bu dinamikleri kullanarak mesleğe özgü bir dindarlık hiyerarşisi kurmakta ve neoliberal tüketim rejimi içinde statüye dayalı, pazarlanabilir “dindarlık versiyonları” üretmektedir. Bu süreç, dinin toplumsal denetim işlevini zayıflatmakta ve onu kapitalist bağlamda estetik bir “yaşam tarzı” göstergesine dönüştürmektedir.