SCIENTIFIC AND ACADEMIC RESEARCH (ISSN: 2980-308X)

Hücresel Tarımın Geleceği: Sürdürülebilirlik, Besinsel Potansiyel ve Teknolojik Perspektifler

Süveybe Rana ESKİÇORAPÇI, Muhammet DOĞAN — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0300

Hücresel tarım teknolojileri, özellikle kültür eti üretimi, artan küresel gıda talebine sürdürülebilir ve etik çözümler sunma potansiyeli ile ön plana çıkmaktadır. Kültür eti üretiminde temel yapı taşlarından biri olan kök hücreler, çoğalma (proliferasyon) ve farklılaşma kabiliyetleri sayesinde bu sürecin başarısını doğrudan etkilemektedir. Ancak, yüksek verimli ve ekonomik kültür eti üretimi için kök hücrelerin bölünme hızının ve canlılıklarının artırılması gerekmektedir. Bu doğrultuda, serum kaynaklı büyüme faktörlerinin optimize edilmesi, düşük maliyetli ve hayvansal içerik içermeyen ortam bileşenlerinin geliştirilmesi ve biyoreaktör sistemlerinin adaptasyonu gibi stratejiler öne çıkmaktadır. Makro ve mikro besin dengesinin sağlanması, enerji metabolizmasını destekleyen ortam formülasyonları ve oksidatif stresin azaltılması, hücrelerin kültür ortamında daha uzun süre canlı kalmasını ve bölünmesini teşvik etmektedir. Ayrıca, hücre tipine özgü sinyal yolaklarının modülasyonu, proliferasyonu doğrudan etkileyen önemli biyolojik süreçlerdendir. Mekanik gerilim, substrat sertliği ve oksijen konsantrasyonu gibi fiziksel parametrelerin kontrolü de kök hücre davranışı üzerinde belirleyici olmaktadır. Sonuç olarak, kültür eti üretiminde kök hücrelerin proliferasyon potansiyelini artırmak; biyoteknolojik, biyokimyasal ve hücresel mühendislik yaklaşımlarının entegre edilmesiyle mümkün olabilmektedir. Bu alanda sürdürülen multidisipliner araştırmalar hem üretim verimliliğini artırmakta hem de endüstriyel ölçekli üretimin önündeki engelleri azaltmaktadır. Bu derleme çalışmanın amacı, hücresel tarımın sürdürülebilirlik potansiyelini, besin değeri açısından avantajlarını ve gelecekteki gıda sistemlerine katkı sağlayabilecek perspektifleri bilimsel veriler ışığında ortaya koymaktır.

Türkiye’de Öğretmenlik Alanı ile İlgili Yapılan Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi

Önder KÖSE, Dr. Mehmet UĞRAŞ — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0300

Bu çalışma, öğretmenlik mesleğini Pierre Bourdieu’nun alan, habitus, sermaye ve strateji kavramlarıyla sosyolojik bir alan olarak analiz eden kuramsal bir derlemedir. Türkiye’deki güncel lisansüstü tezler temel alınarak, öğretmenliğin yalnızca pedagojik değil, güç ilişkileri ve kimlik müzakereleriyle örülü karmaşık bir sosyal alan olduğu vurgulanmaktadır. Bulgular, meslekteki mücadelelerin kurumsal habitus farklılıkları ve hizmet içi sembolik şiddet deneyimlerinden kaynaklandığını göstermekte; kimliğin ve mesleki doyumun mekânsal faktörlere göre değiştiğine dikkat çekmektedir. Ayrıca, öğretmenlerin meslek imajına dair algılarının dış paydaşlardan daha düşük olduğu ve bu durumun iç gerçeklikle dış imaj arasında kopukluk yarattığı ifade edilmektedir. Son olarak, etkileşimsel dinamiklerin bütüncül analiz edilmemesi literatürde temel bir eksiklik olarak belirtilmiştir.

Dikotomileri Bağlamında Ziya Gökalp'te Din-Devlet-Toplum İlişkisi

Ziyaeddin KIRBOĞA — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0300

Ziya Gökalp (1876-1924), Tanzimat sonrası dönemde yaşamış, önde gelen, erken dönem Türk sosyologlarından biridir. Toplum, devlet ve din alanlarında ortaya koyduğu fikirlerle Türk düşünce tarihine yön vermiştir. Din, devlet ve toplum, her dönemde ve her kültürde düşünce dünyasını meşgul eden, birbirleriyle ilişkileri bakımından teoride ve pratikte birçok tartışmaya konu ve hatta çeşitli biçimlerde çatışmalara neden olan üç önemli olgudur. Ziya Gökalp de din, devlet, toplum konularında oldukça önemli ve kıymetli düşünceler ortaya koymuştur. Cumhuriyet öncesi süreçte din konusuna geniş yer veren Ziya Gökalp’in, Cumhuriyet döneminde laik anlayışın hem teorik hem de toplumsal temelinin oluşumunda önemli payının olduğunu ileri sürmek mümkündür. Onun sosyolojisi esas olarak Durkheim’a dayanır. Dolayısıyla Gökalp’in din alanındaki düşüncelerinde Durkheim’ın etkisi büyüktür. Bununla birlikte Gökalp, din ve toplum arasındaki ilişkiyi tamamen yok saymamaktadır. Diğer taraftan da dinin varlığını bireyin vicdanında varlığı sürdürmesi gereken bir olgu olarak görmektedir.

Ziya Gökalp ve onun din, devlet, toplum konularına yönelik düşünceleri üzerine birçok değerli araştırma mevcuttur. Bu çalışmada Gökalp’in dikotomilerinden hareketle din, devlet, toplum alanları üzerine görüşlerinin, ilişkisel bağlamda araştırılması hedeflenmiştir. Çalışmada betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Böylelikle Ziya Gökalp’in din, devlet, toplum üzerine düşünceleri ve bunlar arasındaki ilişkiyi nasıl anlamlandırdığı, eserleri üzerinden ele alınmış, bunun yanında Gökalp üzerine yapılan çağdaş araştırmalardan faydalanılmıştır.

Türkiye’de Anne-Çocuk Etkileşimi Konusunda Yapılan Tezlerin İncelenmesi

Amine Nur Arıkan — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0300

Anne çocuk etkileşimi, teknolojik gelişmeler sonucunda çocuğun teknolojik cihazlara maruz kalması, Covid-19 Pandemisinde çocuğun tek sosyalleşme ortamı olan ailenin etkisiyle bu konu daha da önemli hale gelmiştir. Bu çalışmada anne-çocuk etkileşimi konusunda yapılan tezlerin farklı değişkenler doğrultusunda incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmadaki veri setini oluşturabilmek için YÖK Tez web sayfasında gelişmiş tarama bölümünden “anne” ve “çocuk” ve “etkileşim” kelimeleriyle; aranıp alan seçeneğinde tez adı, arama tipini seçeneğinde içinde geçsin seçeneği ile tarama yapılmıştır. 38 tez ile veri seti oluşturuluştur. Verilerin analizinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar yüzde ve frekans olarak verilmiştir. Sonuçlara bakıldığında anne-çocuk etkileşimi konusundaki tezlerin 2024 yılında en yüksek sayıya ulaştığı görülmektedir. Araştırmalarda çoğunlukla nicel yöntemler, ölçekler ve gözlem kullanılmış; örneklemlerde özellikle 3–6 yaş grubu çocuklar tercih edilmiş, daha büyük yaş gruplarının az az çalışıldığı tespit edilmiştir. Çalışmaların çoğunda normal dağılım dikkate alınmış, ancak ileri düzey istatistiksel analizlerin sınırlı şekilde kullanıldığı anlaşılmıştır. Tezlerde en sık özel gereksinimli ya da dezavantajlı çocuklar konularının işlendiği; önerilerin ise en çok araştırmacılara ve uzmanlara yöneltildiği görülmüştür. Bu doğrultuda daha büyük ve farklı yaş gruplarını kapsayan örneklemlerle, ileri düzey istatistiksel analizler ve nitel yöntemlerin kullanılması ile politika yapıcılara ve kurumlara yönelik önerilere daha fazla yer verilmesi önerilebilir.